Tonowanie cyjanotypii

Cyjanotypia zaczyna się od błękitu. Od światła i roślinnych kształtów, które pojawiają się na papierze w charakterystycznym, głębokim niebieskim kolorze. Klasyczne fotogramy cyjanotypowe są proste, czytelne i same w sobie kompletne. Można na tym etapie spokojnie zakończyć proces tworzenia.

Pojawiła się jednak u mnie chęć sprawdzenia, co jeszcze ta technika potrafi. Kojarzysz może stare zdjęcia wywołane w kolorach sepii? Ten sam efekt, a nawet dużo więcej możliwości pojawia się, gdy cyjanotypię połączy się z naturalnym barwierstwem.

Tonowanie cyjanotypii pozwala zmienić charakter odbitki bez odbierania jej lekkości i organiczności. To nie jest krok obowiązkowy ani konieczny, a raczej zaproszenie do dalszej pracy z obrazem. Do eksperymentu, który nie daje pełnej kontroli, ale za to otwiera wiele możliwości.

Zawsze zaczynam od klasycznych, niebieskich fotogramów. Dopiero później pojawia się decyzja: zostawić je takie, jakie są, czy pozwolić im przejść przez proces zmiany koloru. Możliwości jest kilka - można pracować z barwą bez ingerowania w sam obraz albo pozwolić mu najpierw się przekształcić, a dopiero potem przyjąć nowy odcień. Każda z tych dróg prowadzi do innych efektów.

W pracy z tonowaniem korzystam wyłącznie z naturalnych barwników. Rośliny oddają swoje pigmenty w sposób nieoczywisty i często wymagający cierpliwości. Tu bardzo pomaga wiedza zielarska i doświadczenie z farbowaniem tkanin - rozumienie, które rośliny mają potencjał barwiący i jak zachowują się w kontakcie z papierem.

Zmiana koloru potrafi całkowicie zmienić odbiór fotogramu. Błękity ustępują miejsca barwom ziemi: żółciom, brązom, szarościom. Obraz staje się spokojniejszy, czasem bardziej surowy, czasem cieplejszy. Ciekawym momentem jest też pozostawienie fragmentów niebieskości - wtedy praca zyskuje głębię i pokazuje etapy swojego powstawania.

Tonowanie cyjanotypii to dla mnie dalszy etap rozmowy z obrazem, a nie jego poprawianie. To proces, który uczy uważności i pozwala spojrzeć na dobrze znaną technikę z innej strony - bez pośpiechu i bez konieczności przewidywania efektu końcowego.

Jeśli ciekawi Cię ten temat i chcesz w praktyce nauczyć się cyjanotypii i tonowania zapraszam Cię na warsztat Alchemia Kolorów.